Thai Product Standards Digital Network (TPSDN) — Proof of Concept · พฤษภาคม 2569
ในยุคที่การซื้อขายย้ายมาอยู่บนโลกออนไลน์เกือบทั้งหมด กลไกตรวจสอบมาตรฐานสินค้ายังคงทำงานแบบเดิม ไม่ได้ตามทัน
ผู้ขายสามารถพิมพ์ตัวเลข มอก. หรือ อย. ลงบนหน้าร้านออนไลน์ได้โดยไม่มีการตรวจสอบ ผู้บริโภคไม่มีทางรู้ว่าเป็นของจริงหรือปลอม
เมื่อ สมอ. หรือ อย. เพิกถอนใบอนุญาต ข้อมูลนั้นต้องรอให้ platform แต่ละรายอัปเดตด้วยตนเอง สินค้าอันตรายอาจยังวางขายได้อีกนาน
แม้จะมี appdb.tisi.go.th และ oryor.com แต่ผู้บริโภคต้องเปิดเว็บเอง กรอกเลขเอง ขณะที่ช้อปปิ้งไม่มีใครทำสิ่งนี้จริงๆ ในชีวิตจริง
สถานการณ์จริง: ปัจจุบันไม่มีระบบใดในประเทศที่สามารถตรวจสอบ มอก./อย. ได้อัตโนมัติ ณ จุดที่ผู้บริโภคกำลังจะซื้อสินค้า ช่องว่างนี้เปิดโอกาสให้สินค้าไม่ได้มาตรฐานเข้าสู่ตลาดได้อย่างง่ายดาย
Beckn คือมาตรฐานกลาง (open protocol) ที่ทำให้ร้านค้าต่างแพลตฟอร์มสื่อสารกันได้ในภาษาเดียว โดยฝังข้อมูลมาตรฐานสินค้าไว้ในทุก transaction
ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นภายในไม่กี่วินาที โดยที่ผู้บริโภคไม่ต้องทำอะไรเพิ่มเติม
ต่างจาก Shopee/Lazada อย่างไร? แพลตฟอร์มเหล่านั้นเป็น "ห้างสรรพสินค้าปิด" ข้อมูลอยู่ในระบบของเขา Beckn เหมือน "ถนนสาธารณะ" ที่ร้านค้าทุกแห่งเดินร่วมกันได้ ข้อมูล มอก./อย. จึงเคลื่อนตามสินค้าไปทุกที่ ไม่ใช่อยู่ใน platform ใด platform หนึ่ง
แต่ละฝ่ายมีหน้าที่ชัดเจน ออกแบบให้ สมอ./อย. ลงทุนน้อยที่สุด — แค่เปิด API ส่วนที่เหลือระบบทำเอง
แบ่งเป็น 4 กลุ่มตามที่มา — สีแสดงว่าแนวคิดนี้มีต้นแบบที่ไหน
ทุกวันนี้ถ้าต้องการเปรียบราคาและตรวจสอบ มอก. ต้องเปิดหลาย platform ทีละอัน Beckn รวมผลจากทุกร้านมาให้ในครั้งเดียว
ป้าย มอก./อย. บนเว็บช้อปปิ้งปัจจุบัน ผู้ขายพิมพ์เองได้ทั้งหมด ไม่มีการตรวจสอบ Beckn ฝังข้อมูลนี้ใน protocol ทำปลอมไม่ได้
ปัจจุบันผู้ขายสามารถลงสินค้าโดยไม่ใส่ข้อมูล มอก. ได้ก่อน แล้วรอให้มีคนมาตรวจทีหลัง Beckn บังคับตั้งแต่จุดเข้า
ต้นแบบ: FSSAI อินเดีย (ใบอนุญาตอาหาร)
ผู้บริโภคต้องเปิดเว็บ appdb.tisi.go.th แล้วกรอกเลขเองทีละรายการ ในทางปฏิบัติไม่มีใครทำ ระบบนี้ทำแทนอัตโนมัติ
แหล่งข้อมูล: appdb.tisi.go.th (สมอ.)
อาหารเสริม วิตามิน ยา มักถูกอ้างว่ามีเลข อย. แต่ผู้บริโภคไม่มีทางตรวจสอบง่ายๆ ระบบนี้ทำให้โปร่งใสโดยอัตโนมัติ
แหล่งข้อมูล: oryor.com (อย.)
ปัจจุบันเมื่อ สมอ. เพิกถอนใบอนุญาต ต้องส่งหนังสือแจ้งทุก platform ทีละราย แต่ละรายอาจใช้เวลาหลายวันกว่าจะอัปเดต Beckn ทำให้เกิดขึ้นภายในวินาที
🌏 ยังไม่มีประเทศไหนในโลกทำได้ในลักษณะนี้
ใบอนุญาต มอก./อย. มีวันหมดอายุ แต่สินค้าออนไลน์ยังค้างขายต่อได้ ระบบนี้ตรวจวันหมดอายุอัตโนมัติ ไม่ต้องมีคนมาลบ
ระบบดูแลตัวเองได้ 24/7 โดยไม่ต้องมีคนควบคุม
ระบบยืนยันได้ว่า ใบอนุญาตมีอยู่จริง และถูกออกให้กับบริษัทนั้น แต่ ไม่สามารถยืนยันได้ว่าสินค้าในกล่องตรงกับที่ขึ้นทะเบียนจริงๆ
การพูดตรงๆ ถึงข้อจำกัดแสดงให้เห็นว่าทีมเข้าใจระบบจริง และช่วยให้ผู้บริหารตัดสินใจบนข้อมูลที่ครบถ้วน
ออกแบบให้ผู้บริหารเห็นภาพทุกมิติโดยไม่ซับซ้อน จบด้วย wow moment ที่ผู้บริหารได้ลองกดเอง
เตรียมก่อน Demo: ต้อง restore TIS-0045821 ให้กลับเป็น "ใช้งานอยู่" ก่อนทุกครั้ง มิฉะนั้น wow moment จะไม่เกิดขึ้น เพราะสินค้าหายไปแล้วจากการซ้อมรอบก่อน
ความโปร่งใสเกี่ยวกับขอบเขตของระบบคือสิ่งสำคัญสำหรับการตัดสินใจเชิงนโยบาย
จาก POC สู่ระบบที่ใช้งานได้จริงระดับประเทศ โดยแต่ละ phase มีผลลัพธ์ที่จับต้องได้
ทั้ง 3 ระบบทำงานบน server จริงด้วย HTTPS — เปิดบน browser ได้ทันที
ลำดับสำหรับ Demo: เริ่มที่ Consumer App → ค้นหา "ไดร์เป่าผม" → เปิด Government Portal อีก tab → ค้นหา TIS-0045821 → กดเพิกถอน → กลับ Consumer App แล้วค้นหาใหม่ → สินค้าหาย